ana sayfa / Son Dakika / AVM’ler dönemi sona mı eriyor?

AVM’ler dönemi sona mı eriyor?

Mert Öktem

Alışveriş merkezleri ilk ortaya çıkmaya başladığında herkesin ilgi odağıydı. Zaman içerisinde her şeyde yaşanan değişim AVM’leri de vurdu. AVM’lerin ana yurdu ABD’de 2007 yılından sonra pek AVM açılmazken yüzlerce AVM de kapanmaya devam ediyor. Geçen yıl ülke genelinde AVM ‘lirin %15’inin kapandığı bildirildi. Bu durum diğer ülkelere de sirayet ettiğine göre ortada ciddi bir sorunun bulunduğu görmezden gelinemez.

1977’de George A Romero, çığır açan zombi filmi Ölülerin Şafağı’nda set olarak terk edilmiş bir AVM kullanmıştı. Romero’nun film seti bugün ABD’nin doğusundan batısına kadar sayısı giderek artan terk edilmiş AVM’lerle büyük benzerlik gösteriyor.

BBC’den Jonathan Glancey’in haberine göre, Amerikan banliyölerine giden otoyolların kenarlarında bugün 100’den fazla AVM beton ve çelik yığını halinde yıkılmaya bırakılmış.

Bugün en büyük AVM’ler farklı ülkelere kaymış durumda. Sanayi ve endüstriyel gelişimi geriden takip eden ülkelerde hala trend olarak gözükse bile o ülkelerde de AVM’lerin başlamadan biten bir heves olduğu söylenebilir.

Dünyanın en büyük AVM’leri arasında Çin’deki New South China Mall başı çekiyor. Burası ABD’nin en büyük AVM’si olan King of Prussia Mall’ın iki katı büyüklüğünde. İlk on arasında yer alan AVM’lerden ikisi de İran’da. Bangladeş bile ‘King of Prus  isimli bir AVM’si ile listede

Türkiye halen 400’ün üzerindeki AVM’si ile gelişimi ve değişimi geriden takip eden ülkeler arasında, hala açılmayı bekleyen 50’nin üzerindeki AVM  ile sayı artacak olsa da karlılık ve verimlilik gibi rasyolar açısından bakıldığında aslında bir çoğunun ölü yatırım ve ölü doğduğunu görmek mümkün.

EKONOMİDE ALIŞKANLIKLAR DEĞİŞİYOR

ABD ve AB ülkelerinde 2008 krizinden sonra AVM açılışı hemen hemen bitti. Bunda yaşanan ekonomik krizle birlikte değişen alışveriş alışkanlıklarının etkisi büyük.

İnsanlar artık tasarrufa yöneldi. Fiyatları araştırıyor karşılaştırıyor, avm ‘ye giderken ki süreyi tüketeceği akaryakıtı hesap ediyor ve sonra ekonomik bir tercihte karar kılıyor.

Amazon’un açıklanan son çeyrek karı yaklaşık 270 milyon dolar civarında. ABD’de tartışılan bir diğer nokta ise bu rakamın vergilendirilmemiş olması.

Özellikle 2019 ve devamında global anlamda ekonominin yavaşlayacağı ve yeni bir döneme girileceği düşünüldüğünde AVM Dünyasında büyük savrulmaların yaşanacağı muhakkak.

Türkiye gibi kendine has sorunları olan ülkelerde durum genel trendlerden farklı olmasa da gelişim ve değişimi geriden takip eden ülkeler olması nedeniyle başka ülkelerde yaşanmış bitmiş trendleri kopyalamak ve yenilik gibi sunmak marifetmiş gibi algılanıyor.

AVM işi Türkiye’de de finalize olmaya başladı. Bugün birçok AVM zararına açılıp kapanıyor, boşalan dükkanlar, tasarruf için azalan personel sayısı ve her geçen gün ağır aksak yürüyen hizmet, kısılan ışıklar, kapanan dükkanların camına yapıştırılan kağıt ya da perdeler artık olağan görüntüler haline gelmeye başlamış bile.

Merak edilen konu şu; sebze meyve işini seven devletin bundan sonraki işi AVM işletmeciliği mi olacak?

Bu noktada sorunun esaslısından hiç kimse bahsedemez olsa da birçok perakende zinciri zaten ayakta durmak ve günü kurtarmak, müşteri çekebilmek için fiyatlara baskı uyguluyordu. Bankalardan kredi kullanmak yerine zararına da olsa ürün satışı vadesi gelmiş alacakların ödenmesinde bir tercih ve bu tercih enflasyonun aşağı çekilmesine de yarıyordu.

Son piyasa bilgilerine göre artık birçok tedarikçi perakendecilere ödeme güçlerine göre belirlenmiş kotalar haricinde ürün sevk etmiyor. Korku ve sessizlik sarmalı içerisinde birçoğu hastalığını bile ifade edemez hale gelecek ve belki de sessizce faaliyetine ara verecek.

Sebze meyve işi zor bir iştir. Tazeliği, kalite ve rekabetçi fiyatları garanti edemezseniz sebze meyve işinden kar etmeniz pek mümkün değildir. Bu nedenle birçok zincirde özellikle de et ve sebze meyve bölümleri karlılık açısından hep sorunlu olagelmiştir. Bu noktada yeni trend anlayış ile bu işten birileri ciddi zarar ediyor, bu zarar üreticiden mi, yoksa marketçi veya devletten mi çıkacak bunu öğrenmek için fazla beklemeye gerek olmayacak.

Sebze meyve işinden sonra devletin yeni işi marketçilik ve AVM işletmeciliği olursa sürpriz olmaz.

Lakin işin en can yakıcı kısmı, sanırım deprem toplanma alanı, yeşil alan gibi şehirlerin kalbi olarak görülen yerlerin zevksiz estetiksiz kültürsüz ve fütursuzca tarumar edilip beten yığını haline getirilmesi ve oralara muhtaç duruma gelinmesidir.

Kalın sağlıcakla…

 

 

 

Bunu da takip et

Güney Kore Guaido’yu eçici Devlet Başkanı Olarak Tanıdığını İlan Etti

Güney Kore Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Seul hükümetinin, Venezuela’da kendini “geçici devlet başkanı” ilan eden Juan Guaido’yu tanıdığı …